Strona Główna



LUDWIK ŚWIEŻAWSKI

Żydówki ze Szczebrzeszyna
1

Szkic zawiera charakterystykę szczebrzeszyńskich Żydówek - młodych dziewcząt, córek bogatych kupców, które śpiewem i tańcami witały odwiedzającą Szczebrzeszyn królową Marysieńkę Sobieską.
Uroczyste powitanie dbyło się na łące pod miastem; od każdej z dziewcząt bił niezwykły blask i uroda, a wykonywany z pewnym wdziękiem taniec i śpiew świadczył o wielkim talencie.
Autor tekstu - Ludwik Świeżawski podał nawet ich imiona: Regina - "jej czoło polśniewa białością, a brwi są bardzo czarne i wyraźne...", Regina śpiewała elegię Jehudy Halevi2 o Syjonie: "czyś zapomniał Sionie o twych dzieciach niewolnikach? ..." "Niwa" - tak nazywano w Szczebrzeszynie jedną z dziewczyn, dlatego że pochodziła z Niwy [Bliskiego Wschodu?], była córką rzeźnika, często lubiła się zamyślać - "nie raz stoi oparta o ścianę domu, z głową lekko podniesioną ku górze...". Azeka - ta skarżyła się w pieśni na swój los, śpiewając przed królową o ukochanym Enachemie, który jest biedny i dlatego jej ojciec nigdy nie dopuści do małżeństwa .
Jemina, imię której wykłada się "światło dnia" śpiewała psalm "Dobrze jest wyznawać [dziękować] Panu i śpiewać imieniu Twemu Najwyższy. Kasja pachniała ziołami, "w dłoniach trzymała brzękadełka, które brzęczały tonami leniwymi ...". Rebeka - "rysy jej są równe, cera biała, uczesanie proste...". Rachela, to piękność Wschodu - rumieńce zdobią jej policzki, a granatowe włosy głowę "gdy nogi w tańcu przerzuca, gdy czarnymi szatami szeleści, to jakby ognisko paliło się czarnymi płomieniami...".
Jecheja była blada i drobniutka, niebieska sukienka doskonale harmonizowała z niebieskimi oczyma - śpiewała swoją pieśń jak "płomyk tlący", Jerusa - tańczyła najpiękniej - ona jedna nic nie zaśpiewała, nie opowiedziała, milcząca i zapamiętała w tańcu.
Uroczystość powitania królowej Marysieńki zakończyło oddanie się pod jej opiekę szczebrzeszyńskich Żydówek.
Ile jest w tym opisie autentyzmu, ile literackiej fantazji autora trudno dociec, niemniej tekst L. Świeżawskiego wzrusza subtelnością opisu, uchwyceniem swoistego wdzięku urody młodych, żydowskich dziewcząt tym bardziej, że już śladu po nich nie ma - został na pamiątkę tylko powyższy opis.

Opracowała Regina Smoter Grzeszkiewicz.




Strona Główna    Publikacje



1. tekst opublikowany został na łamach Kuriera literacko - naukowego nr 10 z dnia 5 marca 1934 (dodatek do Kuriera Codziennego; dostępny jest w zbiorach Biblioteki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Lublinie)
2. Jehuda Halevi (1075 - 1141), hiszpański poeta i teolog. Jego wiersze odzwierciedlają żarliwy nacjonalizm i tęsknotę narodu żydowskiego za Syjonem (synonim Ziemi Świętej)wg. A. Unterman. Encyklopedia tradycji i legend żydowskich. Warszawa 1994 s. 124, 258